Tres episodios historic in que le interesses private se superponeva al ben public
In le Medievo,
le sucro era un luxo rar in Europa. On lo importava del Oriente a precios
prohibitive e lo usava con sparnio como un ingrediente secrete in plattos fin e
in medicamentos. Post que grande plantationes de canna de sucro era establite
in America, le quantitates de sucro a attinger Europa deveniva plus e plus
alte. Su precio se reduceva, e le europeos developpava un gusto insatiabile pro
dulces. Le interprenditores satisfaceva iste necessitate que illes propries
creava producente enorme quantitates de tortas, biscoctos, chocolates e bibitas
dulcificate que portava cacao, caffe e the. Le ingestion annual medie de sucro
de un anglese passava de quasi zero al initio del 17e centennio a un
circa 8 kilos al initio del 19e.
Totevia,
cultivar canna e extraher sucro de illo demandava un travalio intensive.
Contractar travaliatores facerea le producto troppo costose pro esser consumite
massivemente, ja que ben poc personas voleva submitter se a longe jornatas sub le
sol tropical in campos infestate con malaria. Consciente del fortias de mercato
e avide pro lucros e crescentia economic, le proprietarios del plantationes se
tornava verso le fortia laboral sclave.
Del 16e
al 19e centennio, circa 10 milliones de sclavos african era
importate pro America. Iste commercio non era controlate per ulle stato; illo
era un initiativa purmente economic, organisate e financiate per le libere
mercato in accordo con le leges de offerta e demanda. Le companias private de
commercio sclave vendeva lor actiones in le bursas de Amsterdam, London e
Paris. Europeos de classe medie in cerca de un bon investimento comprava iste
actiones. Con iste pecunia, le interprisas construeva naves, contractava
marineros e soldatos, comprava sclavos in Africa e les transportava a America.
Lá le sclavos era vendite al proprietarios de plantationes, e le pecunia
obtenite era usate pro comprar sucro, cacao, tabaco, coton e rum. Le naves
regressava a Europa, le productos se revendeva a bon precio e alora le naves
sequeva verso Africa pro initiar un nove ronda. Le actionistas era ben
satisfacte con iste arrangiamento. Al longo del 18e centennio, le
rendimento sur le investimentos in commercio sclave era circa 6% al anno, lo
que ancora hodie se considerarea un margine satisfactori.
***
In 1717, le
Compania del Mississippi, establite in Francia, colonisava le valle del basse
Mississippi e fundava, in iste processo, le citate de Nove Orleans. Pro
financiar su planos, le interprisa, que habeva bon relation con le corte del
rege Louis XV, vendeva actiones in le bursa de valores de Paris. John Law, le
director del compania, era anque le presidente del Banca Central francese.
Ultra, le rege le habeva nominate como le controlator-general del financias del
regno.
Le basse
Mississippi offereva poco plus que paludes e crocodilos in celle dies, ma le
compania disseminava historias de fabulose ricchessas e infinite
possibilitates. Aristocrates, homines de negotio e burgeses era attracte per
iste phantasia, lo que inflava le quotation del actiones, cuje valor initial
era de 500 libras. Le 1e augusto 1719, un action costava ja 2750
libras. Le 30 augusto, 4100. Cinque dies plus tarde, le precio attingeva
5 mille, e le valor de 10 mille libras era ultrapassate le 2 decembre. Le
euphoria occasionava que personas vendeva lor benes pro acquirer actiones del
compania. Totes credeva haber trovate un cammino facile al inricchimento.
Tosto veniva le
panico, con alcun personas a perciper que iste valores era irrealistic e
insustenibile. Illes tractava de vender lor actiones durante que le precio
remaneva alte. Con iste offerta, le precios comenciava a diminuer. Altere
investitores observava isto e tamben voleva vender lor actiones rapidemente, de
modo que le precios cadeva ancora plus. A fin de stabilisar le precios, John
Law ordinava que le Banca Central comprava actiones. Quando le banca ja non
habeva liquiditate pro nove compras, le controlator-general, qui era le proprie
Law, ordinava le impression de pecunia pro continuar a comprar actiones,
attrappante le economia national in un bulla. A iste puncto le quotation del
actiones habeva retornate a 1000 libras, e poc tempore postea illos valeva
nihil. In iste momento, le Banca Central e le Thesauro Regal possedeva un
quantitate immense de actiones, ma nulle pecunia plus. Le grande speculatores
habeva vendite lor actiones ja al initio del processo e sortiva illese del
aventura. Le parve investitores perdeva toto, e multes committeva suicidio.
Le systema
financiari del corona francese jammais se recuperava de iste colpo. Le modo
como le Compania del Mississippi utilisava su influentia politic pro manipular le
precio del actiones e alimentar le febre causava que le publico perdeva su fide
in le bancas e in le proprie capacitate del rege francese, qui ja non succedeva
obtener credito e, in consequentia, perdeva su imperio ultramarin pro le
britannicos. Istes obteneva credito a basse interesses, durante que Francia
debeva pagar interesses altissime, al puncto que le rege successor Louis XVI
habeva le medietate de su budget annual compromisse con le pagamento de
interesses verso 1780. Quando ille reuniva su parlamento pro discutter le
bancarupta del regno in 1789, eclodeva le Revolution Francese.
***
Le exemplo le
plus notabile de como le governamento se curva al pecunia es le Prime Guerra
del Opio, inter 1840-42. Tunc, le Compania del Indias Oriental, que era un interprisa
private britannic, faceva fortuna a exportar drogas pro China. Le milliones de
chineses qui se habeva vitiate in opio debilitava le economia del pais e
causava problemas social, assi que le governamento chinese prohibeva le trafico
de drogas. Como le commerciantes britannic ignorava iste ordine, le autoritates
chinese reageva con le confiscation e destruction de cargamentos de opio.
Le compania, que
habeva inter su socios ministros e parlamentarios, pressionava le governamento
a ager contra China. In 1840, Grande Britannia declarava guerra in nomine del
libere commercio e obteneva un victoria facile. Per le subsequente tractato de
pace, China concordava in non restringer le libere action del traficantes
britannic, in compensar les per lor perditas e in ceder Hong Kong, que
functionarea como un base secur pro reciper le nove cargamentos.
Le guerra in se,
como le opio, pote devenir un commodity. In 1821, le grecos se rebellava contra
le Imperio Ottoman e isto eveliava sympathia in le circulos liberal e romantic
de Grande Britannia – le poeta Byron viagiava mesmo a Grecia pro luctar in
favor del insurgentes. Le financistas londonese videva lá un opportunitate de
lucrar e proponeva le emission del Titulos del Rebellion Grec. Le grecos
concordava in recomprar iste titulos con interesses quando e si Grecia obteneva
su independentia. Sia per sympathia al movimento, sia per le perspectiva de
lucro, investitores frequentava le bursa de London pro acquirer lor titulos,
cuje precio se altiava o bassava secundo le successos in le campos de battalia.
Ma le turcos
commenciava a dominar le conflicto e le defaite grec pareva imminente. In 1827,
pro assecurar le interesse del investitores, le britannicos organisava un
esquadra e batteva le ottomanos in le battalia de Navarino, conquirente le
independentia pro le grecos. Le libertate veniva con un debito que le nove pais
non poterea liquidar, assi que tote le economia grec era hypothecate a
creditores britannic durante plure decennios.
Post le battalia de Navarino, le capitalistas britannic era plus disposite a investir lor pecunia in riscose negotios ultramarin. Illes habeva apprendite que si un debitor estranier se recusava a pagar le prestos, le armea de Su Majestate recuperarea le pecunia.
Adaptate del capitulo “Le credentia capitalista”,
in le libro Sapiens: un breve historia del humanitate, per Yuval Noah
Harari.
0 Comments